สแตนเลส SUS 304 กับ SUS 201 ต่างกันอย่างไร เลือกผิดเกรดเสียงบทั้งโครงการ
เมื่อหน่วยงานตัดสินใจว่าจะใช้เครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งรุ่นสแตนเลส คำถามถัดไปที่มักถูกข้ามคือ "สแตนเลสเกรดอะไร" เพราะคำว่าสแตนเลสเฉย ๆ ไม่ได้บอกว่าทนสนิมแค่ไหน
เกรดที่เจอในท้องตลาดหลัก ๆ มีสองตัวคือ SUS 304 กับ SUS 201 หน้าตาภายนอกแทบแยกไม่ออก เงาเหมือนกัน แต่ราคาและอายุการใช้งานต่างกันชัดเจน บทความนี้อธิบายว่าต่างกันตรงไหน และควรระบุอย่างไรไม่ให้ได้ของผิดเกรด
ต่างกันที่ส่วนผสม ไม่ใช่ที่ผิว
ความทนสนิมของสแตนเลสมาจากธาตุที่ผสมอยู่ข้างใน โดยเฉพาะ นิกเกิล (Ni) และ โครเมียม (Cr)
- SUS 304 มีนิกเกิลประมาณ 8-10% และโครเมียมประมาณ 18% นิกเกิลเป็นตัวช่วยให้ฟิล์มป้องกันบนผิวฟื้นตัวได้เองเมื่อถูกขีดข่วน
- SUS 201 ลดนิกเกิลลงเหลือระดับต่ำ แล้วใช้ แมงกานีส (Mn) กับไนโตรเจนมาแทนเพื่อให้ต้นทุนถูกลง ผลคือราคาถูกกว่า แต่ความต้านทานการกัดกร่อนก็ลดลงตามไปด้วย
พูดง่าย ๆ คือ SUS 201 ถูกออกแบบมาให้ราคาถูกลง ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ทนกว่า
เห็นผลต่างกันตอนไหน
ถ้าอยู่ในห้องแอร์หรือในร่ม ทั้งสองเกรดอาจดูไม่ต่างกันเลยเป็นปี แต่เครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งอยู่ในสภาพที่โหดกว่านั้นมาก
- โดนฝนสลับแดดทั้งปี — เปียกแห้งสลับกันเร่งการกัดกร่อน
- ใกล้ทะเลหรือพื้นที่ลมเค็ม — ไอเกลือเป็นตัวเร่งสนิมที่รุนแรงที่สุด
- ใกล้ถนนที่มีฝุ่นและมลภาวะ — คราบที่เกาะค้างบนผิวกักความชื้นไว้
- มีรอยขีดข่วนจากการใช้งาน — จุดที่ผิวถูกทำลายคือจุดที่สนิมเริ่ม
ในสภาพแบบนี้ SUS 201 มักเริ่มปรากฏจุดสนิมสีน้ำตาลตามรอยเชื่อม รอยขีด และซอกที่น้ำขัง ก่อน SUS 304 อย่างเห็นได้ชัด และเมื่อสนิมเริ่มแล้วจะลามต่อ ไม่หยุดเอง
วิธีดูว่าเป็นเกรดไหน
ด้วยตาเปล่าแยกยากมาก วิธีที่ใช้ได้จริงคือ
- ขอเอกสารรับรองวัสดุ — เอกสารผลวิเคราะห์จากผู้ผลิตวัสดุจะระบุเกรดและส่วนผสมไว้ชัดเจน นี่คือหลักฐานที่หนักแน่นที่สุด
- น้ำยาทดสอบเกรดสแตนเลส — มีขายทั่วไป หยดแล้วดูการเปลี่ยนสี ใช้ตรวจเบื้องต้นหน้างานได้
- เครื่องวัดส่วนผสมโลหะ — แม่นที่สุด แต่ต้องใช้เครื่องมือเฉพาะ เหมาะกับงานวงเงินสูง
ข้อสังเกตจากประสบการณ์ ถ้าราคาสแตนเลสที่เสนอมาต่ำกว่าท้องตลาดมากผิดปกติ ควรขอเอกสารเกรดวัสดุก่อนเสมอ
ควรเขียนใน TOR อย่างไร
ปัญหาที่พบบ่อยคือ TOR เขียนแค่ว่า "โครงสร้างสแตนเลส" ซึ่งเปิดช่องให้เสนอเกรดไหนก็ได้ ข้อความที่รัดกุมกว่าควรระบุ
- เกรดวัสดุให้ชัด เช่น สแตนเลส SUS 304
- ขนาดท่อและความหนา เป็นตัวเลข
- กำหนดให้ ส่งเอกสารรับรองเกรดวัสดุ พร้อมการส่งมอบ
- ระบุว่าหน่วยงานขอสุ่มตรวจเกรดวัสดุได้ในวันตรวจรับ
สี่บรรทัดนี้ช่วยกรองผู้เสนอราคาที่ตั้งใจใช้ของต่ำกว่าสเปกได้ตั้งแต่ต้น และทำให้กรรมการตรวจรับมีเกณฑ์ที่ชี้วัดได้จริง
แล้ว SUS 201 ใช้ไม่ได้เลยหรือ
ใช้ได้ในงานที่เหมาะกับมัน เช่น งานตกแต่งภายใน งานที่อยู่ในร่มตลอด หรืองานที่ไม่ได้ต้องการอายุการใช้งานยาวมาก
แต่สำหรับเครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งที่ต้องตั้งอยู่กลางแดดกลางฝนตลอดอายุการใช้งาน และเป็นทรัพย์สินของหน่วยงานที่ต้องอยู่ให้ได้หลายปี SUS 304 เป็นตัวเลือกที่คุ้มกว่าในระยะยาว เพราะส่วนต่างราคาตอนซื้อมักน้อยกว่าค่าซ่อมหรือค่าเปลี่ยนใหม่เมื่อเกิดสนิม
สรุป
SUS 304 กับ SUS 201 ต่างกันที่ปริมาณนิกเกิล ซึ่งเป็นตัวกำหนดความทนสนิม ภายนอกดูเหมือนกันแต่อายุการใช้งานกลางแจ้งไม่เท่ากัน ทางที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับหน่วยงานคือ ระบุเกรดให้ชัดใน TOR และขอเอกสารรับรองวัสดุทุกครั้ง
Next Vision Engineering ผลิตเครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งทั้งรุ่นเหล็กและรุ่นสแตนเลส ยินดีส่งเอกสารรับรองเกรดวัสดุและสเปกเป็นลายลักษณ์อักษรให้ทุกงาน ดูรุ่นสินค้าและรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ เครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งสแตนเลส หรือดูสินค้าทั้งหมดที่ เว็บไซต์หลักของเรา
อ่านเพิ่มเติม: เลือกเกรดได้แล้ว แต่ยังไม่แน่ใจว่าโครงท่อควรใช้ 2.5 นิ้วหรือ 4 นิ้ว และต้องตรวจรับจุดไหนบ้าง อ่านได้ที่ คู่มือเลือกเครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งสแตนเลส
